გქონია შეგრძნება, რომ მეგობართან რაღაც თემაზე ისაუბრე და ცოტა ხანში ზუსტად იმაზე ნახე რეკლამა ტელეფონში? ასეთ მომენტებში ბუნებრივად ჩნდება კითხვა: მართლა გვისმენენ ტელეფონები?
პასუხი მოკლე რომ იყოს — პირდაპირი მოსმენა ისე, როგორც ხშირად გვგონია, არ ხდება. მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ყველაფერი შემთხვევითია.
სმარტფონებში ნამდვილად არსებობს მიკროფონი, და ტექნიკურად შესაძლებელია ხმის ჩაწერა. თუმცა მთავარი საკითხი აქ სხვაა: მასობრივი მოსმენა სამართლებრივად და ტექნიკურად უკიდურესად რთული და ძვირია. კომპანიებისთვის გაცილებით მარტივი და ეფექტურია სხვა მეთოდების გამოყენება.
რეალური მექანიზმი ეფუძნება ქცევით მონაცემებს. რას ეძებ ინტერნეტში, რომელ პოსტებს აჩერებ, რას აკლიკებ, სად ხარ გეოგრაფიულად, ვისთან გაქვს ურთიერთობა — ეს ყველაფერი ქმნის ძალიან ზუსტ ინტერესთა პროფილს. ამ პროფილის მიხედვით ალგორითმი წინასწარ პროგნოზირებს, რა შეიძლება დაგაინტერესოს შემდეგ.
ამიტომ ჩნდება ილუზია, თითქოს ტელეფონმა „მოგისმინა“. სინამდვილეში, მან წინასწარ ივარაუდა. თუ კონკრეტულ ასაკში ხარ, გარკვეულ ადგილას ცხოვრობ და მსგავს თემებზე ხშირად აჩერებ ყურადღებას, ალგორითმი დიდი ალბათობით სწორად გამოიცნობს შენს ინტერესს — საუბრის მოსმენის გარეშეც.
კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია ე.წ. კონფირმაციის მიკერძოება. ჩვენ ვიმახსოვრებთ იმ შემთხვევებს, როცა რეკლამა ზუსტად დაემთხვა საუბარს, და ვივიწყებთ ათობით შემთხვევას, როცა საერთოდ არ დაემთხვა. ტვინი არჩევითად ამჩნევს დამთხვევებს.
ეს არ ნიშნავს, რომ კონფიდენციალურობაზე ფიქრი ზედმეტია. პირიქით — აპლიკაციებს აქვთ წვდომა ბევრ მონაცემზე და მნიშვნელოვანია ნებართვების კონტროლი. მაგრამ პირდაპირი, მუდმივი მოსმენა — როგორც ზოგჯერ წარმოგვიდგენია — რეალობას ნაკლებად შეესაბამება.
საბოლოოდ, საქმე ისევ ალგორითმებამდე მიდის. ისინი არ გვისმენენ, ისინი გვაკვირდებიან ქცევით დონეზე — და ამას საკმაოდ ეფექტურად აკეთებენ.
დასკვნა
ტელეფონები პირდაპირ არ გვისმენენ, მაგრამ ჩვენი ციფრული ქცევა საკმარისია ინტერესების ზუსტად პროგნოზირებისთვის. რაც უფრო გვესმის ეს მექანიზმი, მით უფრო ნაკლებად გვაკვირვებს „შემთხვევითი“ რეკლამები.